среда, 4 февруари 2026

Хјуман рајтс воч: Америка тоне во авторитаризам

Невладината организација Хјуман рајтс воч денес предупреди дека претседателот Доналд Трамп ги претвора Соединетите Американски Држави во авторитарна држава, проценувајќи дека демократијата и човековите права се нападнати од сите страни и дека демократијата во светот е поткопана.

Фото: ЕПА

Објавено на

часот

Сподели

Во својот годишен извештај, организацијата за човекови права Хјуман рајтс воч (ХРВ) со седиште во Њујорк заклучи дека враќањето на републиканскиот милијардер Доналд Трамп во Белата куќа ја интензивира „експоненцијалната спирала на опаѓање“ во човековите права, кои веќе се под притисок во Русија и Кина.

ХРВ оценува дека Трамп покажал „очигледно непочитување на човековите права и извршил несомнени прекршувања“.

Во описите на настаните во Соединетите Американски Држави кои би биле незамисливи во претходните годишни извештаи, групата го истакнува распоредувањето на маскирани и вооружени агенти на Агенцијата за царини и миграција (ИЦЕ), кои спроведуваат „стотици непотребно насилни и злоупотребувачки рации“, особено во Минеаполис, Минесота.

„Владата бара жртвено јагне на расна или етничка основа. (…) Редовно возвраќа на наводните политички непријатели, се обидува да ги прошири овластувањата на извршната власт со цел да ги ограничи и неутрализира демократските контроли и рамнотежа на моќта. Сето ова го нагласува намерното лизгање кон авторитаризам во Соединетите Американски Држави“, се нагласува во извештајот.

Хјуман рајтс воч ги повторува и своите наоди дека Соединетите Американски Држави се виновни за присилни исчезнувања, кривично дело според меѓународното право, со испраќање на 252 венецуелски мигранти во затвор со висока безбедност во Ел Салвадор.

Според организацијата, демократијата се вратила на нивото од 1985 година.

„Русија и Кина се помалку слободни денес отколку што беа пред 20 години. Истото важи и за Соединетите Американски Држави“, се наведува во извештајот.

Годишниот извештај документира и понатамошни ограничувања наметнати врз жените во Авганистан од страна на исламистичките талибанци. Тие вклучуваат забрани за употреба на учебници напишани од жени на универзитетите и апсења за кршење на строгите кодекси за облекување. ХРВ сега ја нарекува ситуацијата „родов апартхејд“.

Во Иран, надзорниот орган ја смета моменталната ситуација за особено драматична. Заедно со бруталното задушување на најновиот бран протести, организацијата пријави масовни апсења и многу голем број егзекуции. Смртна казна е изречена и за прекршоци поврзани со дрога и по политички мотивирани неправедни судења, според извештајот. Припадниците на етничките малцинства како што се Курдите и Арапите се особено погодени.

Кога станува збор за Израел, групата повторно ги осудува злосторствата против човештвото, геноцидот и етничкото чистење против Палестинците во Газа.

Според групата, израелските власти „ги интензивираа своите злосторства“ во 2025 година, поточно убивањето, осакатувањето, гладувањето и насилното раселување на Палестинците и уништувањето на нивните домови, училишта и инфраструктура во размер без преседан во поновата израелско-палестинска историја.

Израел, поддржан од Вашингтон, гневно го отфрли обвинението за геноцид кое првично го изнесе Хјуман рајтс воч во декември 2024 година.

Меѓу земјите во регионот се издвојува Србија со 84 случаи на физички напади и 113 закани кон новинари, како и Босна и Херцеговина, која се наведува како премногу бавна во гонењето на воените злосторства. За двете земји, тие исто така го нагласуваат премногу слабиот достапност на објекти за лицата со попреченост.

Се наведува дека унгарската влада го засилила својот напад врз владеењето на правото во 2025 година, што предизвикало сè поголеми домашни и меѓународни критики. Уставните амандмани забранија јавни ЛГБТ настани, вклучувајќи го и парада на гордоста во Будимпешта, но локалните власти и ги отфрлија ограничувањата. Во мај, парламентот поднесе закон за „транспарентност на јавниот живот“, кој ѝ дозволува на владата да го прекине финансирањето и да ја распушти секоја организација што ја смета за „закана за унгарскиот суверенитет“.

Италија е обвинета за репресивен модел на контролата на миграцијата.

Извештајот од 529 страници е во остра спротивност со неодамнешниот извештај за човекови права објавен од американскиот Стејт департмент, во кој се ублажени деловите за земјите пријателски настроени кон Доналд Трамп, како што е Ел Салвадор.

„Со првата година од вториот мандат на Трамп, историјата се забрзува во погрешна насока: сите придобивки и тешко постигнатиот напредок во последните децении сега се во опасност“, предупреди Филип Болопион, директор на Хјуман рајтс воч, во интервју за Франс прес.

Хјуман рајтс воч забележува дека насилството на бандите „значително се намалило“ во земјата, но властите извршиле „широко распространети прекршувања во 2025 година, вклучувајќи масовни произволни притворања, присилни исчезнувања, тортура и малтретирање на притворените лица и прекршувања на правото на фер судење“.

Ако се праша Хјуман рајтс воч, одговорот мора да дојде од „нов сојуз, стратегиски сојуз“ на „средни сили“ обединети околу „заедничко јадро на демократски вредности“ и почитување на меѓународното право, како што се Канада, земји од Европската Унија, Обединетото Кралство, Јапонија, Јужна Африка, Бразил, Јужна Кореја и Австралија.

„За да се спротивстават на овој тренд, владите кои сè уште ги ценат човековите права, заедно со социјалните движења, граѓанското општество и меѓународните институции, мора да формираат стратешки сојуз за да се спротивстават на него“, изјави Болопион за ДПА.

Во извештајот се наведува и пад на правата на геј и трансродовите лица во текот на изминатата година, вклучително и во Унгарија и САД.

ТОП ВЕСТИ

ПОСЛЕДНИ ВЕСТИ