Состанокот беше свикан пред Трамп да се повлече од заканите за воведување царини или дури и преземање воена акција за да го преземе Гренланд. Неговите закани сериозно ја потресоа довербата на Европа во нејзиниот партнер, објави Ројтерс.
„Трансатлантските односи дефинитивно претрпеа голем удар во текот на изминатата недела“, изјави шефицата на дипломатијата на ЕУ Каја Калас, по пристигнувањето на состанокот.
„Ситуацијата се смирува и треба да го поздравиме тоа“, кажа францускиот претседател Емануел Макрон, опишувајќи го хаосот од изминатите неколку дена во кој Трамп упати големи закани до Гренланд и Европа, само за да се повлече од нив, наведувајќи дека е на повидок договор.
„Остануваме исклучително претпазливи и подготвени да ги користиме инструментите кои ни се на располагање ако повторно бидеме цел на закани“, им кажа Макрон на новинарите, алудирајќи на „базуката“ на трговските санкции која блокот ја разгледуваше.
Повеќето лидери кажаа дека односот со Соединетите Американски Држави останува клучен за Европската Унија и дека се подготвени да вложат напор да го одржат – но очекуваат и напор и почит од Вашингтон.
„Европа не е подготвена да фрли 80 години добри трансатлантски односи поради несогласувања… ние сме подготвени да инвестираме време и енергија во тоа“, кажа Калас.
Владите на ЕУ остануваат претпазливи во врска со можноста непредвидливиот претседател повторно да се предомисли, а него сè повеќе го доживуваат како насилник на кој Европа ќе мора да му се спротивстави. Тие се фокусирани на изработка на долгорочен план за тоа како да се носат со САД под оваа администрација, а можеби и со нејзините наследници.
„Трамп го премина Рубикон. Можеби ќе го стори тоа повторно. Нема враќање кон она што беше. И лидерите ќе разговараат за тоа“, кажа еден дипломат од ЕУ, додавајќи дека блокот мора да се оддалечи од големата зависност од САД во многу области.
„Мора да се обидеме да го држиме блиску (Трамп), а во исто време да работиме на тоа да станеме понезависни од САД. Тоа е процес, веројатно долготраен“.
По децениите зависење од Вашингтон за одбрана во рамките на НАТО алијансата, Унијата нема потребни разузнавачки, транспортни, ракетни одбранбени и производствени капацитети за да се одбрани од можен руски напад.
Тоа им дава на САД значителен лост.
САД се воедно и најголемиот трговски партнер на Европа, што ја прави ЕУ ранлива на политиката на Трамп за воведување царини за намалување на трговскиот дефицит на Вашингтон со стоки и, како во случајот со Гренланд, за постигнување на други цели.
Едно од клучните прашања ќе биде колку блиски Европејците сакаат да останат со САД и колку доверба им останува. Сите наведуваат дека Европејците мора да бидат обединети и да имаат заеднички став, но историските врски се разликуваат од земја до земја.
„Сè уште ги гледам САД како наш најблизок пријател“, кажа литванскиот претседател Гитанас Науседа.
Други беа повнимателни.
„Важно е … нашите партнери во Вашингтон да ја разберат разликата помеѓу доминацијата и лидерството. Лидерството е во ред“, кажа полскиот премиер Доналд Туск. „Присилувањето не е добар метод“.
ЕУ беше подготвена да воведе пакет одмазднички тарифи за американскиот увоз во вредност од 93 милијарди евра (108,74 милијарди долари) и анти-принудни мерки доколку Трамп се обидеше да ги спроведе своите тарифи, кои требаше да стапат во сила на 1 февруари, соопштија официјални лица.
Во знак на протест поради притисокот од САД да го преземе Гренланд, Европскиот парламент во средата ја суспендираше работата за ратификација на трговскиот договор меѓу САД и ЕУ, постигнат во средината на 2025 година.
Сепак, европските парламентарци веројатно ќе продолжат да работат на ратификацијата на договорот сега кога Трамп ги повлече своите закани, изјави во четврток претседателката на Европскиот парламент Роберта Мецола.
Претходно во текот на денот, високиот претставник Бернд Ланге кажа дека на парламентот сè уште му е потребна јасност во врска со плановите на САД.
„Никој не знае какво е таканареченото решение“, изјави германскиот социјалдемократ Ланге за Ројтерс.
„Ни треба јасно „да“ и од Данска и од Гренланд. Тоа не може да биде само договор меѓу две лица“.
