Клучното прашање во Европа повеќе не е само дали Москва намерно испратила повеќе од 20 беспилотни летала во воздушниот простор на НАТО, туку што открива воениот одговор за долгорочната способност на алијансата да се справи со оваа растечка закана. Ако тоа беше, како што верува Полска, намерен тест на одбраната на НАТО, за Русија тоа беше исклучително евтин експеримент, пренесува Си-ен-ен.
Полските власти пронајдоа остатоци од, како што велат, беспилотните летала герберашах, изработени од иверица и стиропор и често се користат како мамки. Украинското воено разузнавање проценува дека нивното производство чини околу 8.500 евра по парче. Во исто време, распоредени се повеќенаменските борбени авиони на НАТО, Ф-16 и Ф-35, во вредност од милиони евра.
Ефективен показател за моќ, но веројатно чини десетици илјади евра само гориво и одржување за да излезете од пистата.
„Асиметријата на трошоците не функционира“, изјави за Си-ен-ен, Роберт Толаст, истражувач во лондонскиот тинк-тенк за одбрана Ројал јунајтед сервисис институт.
Тој додаде дека проблемот не е во тоа што НАТО не може да одговори на масовни напади со беспилотни летала.
Авионите на НАТО се покажаа како многу ефикасни во одбраната од голем ирански ракетен и беспилотен напад врз Израел во април оваа година. Сепак, Толаст тврди дека цената на таквата одбрана, која Израел ја процени на повеќе од милијарда евра, е неодржлива на долг рок.
„Фундаменталниот проблем е што пред Украина, поголемиот дел од западната воена технологија едноставно не ја земаше предвид оваа асиметрична закана од беспилотни летала“, рече тој.
Сепак, во брзорастечкиот воено-технолошки сектор, преовладува мислењето дека некои проблеми се разгледани, но дека многу министерства за одбрана на НАТО се премногу бавни во адаптирањето.
„Технологијата е таму“, изјави Џонс Пинел, директор на МАРСС, британска софтверска компанија за откривање закани која сега прави свои беспилотни летала за пресретнување, во интервју за Си-ен-ен минатата недела на саемот за одбранбена индустрија во Лондон.
„Добар дел од полската граница веќе може да биде покриен со софистициран „ѕид од беспилотни летала“. Тоа означува слоевита мрежа на откривање и пресретнување, идеја што силно ја застапуваат балтичките земји и ја поддржуваат претставниците на Европската Унија“, рече Пинл.
Проблем: Бирократијата
Проблемот, рече Пинл, е што системите за набавки на НАТО се „заглавени во 80-тите години“. Како пример, тој го наведе пресретнувачот со среден дострел МАРСС, придвижуван од вештачка интелигенција и дизајниран да може повеќекратно да се употребува, со конструкција од титаниум што ја опиша како „нож што сече низ дрон што доаѓа од спротивната насока со голема брзина“.
Во моментов се чека оценка од земја-членка од НАТО, што се очекува во наредните месеци. „Тие токму сега ги пишуваат техничките спецификации, а ние го користиме во операциите со години. Во Европа, сè уште ги немаме подготвени спецификациите“, изјави Пинл за Си-ен-ен, осврнувајќи се на традиционалните практики за набавки во кои министерствата издаваат детални технички барања, а потоа производителите се натпреваруваат против нив.
Војната во Украина практично создаде забрзан процес на набавки во Европа, вели Сиете Хаминга, директор на холандската компанија Робин Радар Системс. Нивната технологија веќе е широко користена во Украина и неодамна е подобрена за откривање ирански беспилотни летала шахед на оддалеченост до 12 километри.
„Ако некоја земја сака да купи опрема за Украина, за тоа има забрзана постапка. Можат да дојдат во компанија и да кажат: ни треба А, Б или В веднаш. Ако го сакаат тоа за сопствената војска, мора да поминат низ целата постапка. Тоа не помага“, изјави тој за Си-ен-ен.
