Кражбата на идеи, тоа фамозно „китeње со туѓи пердуви“, не е само историска анегдота од лабораториите на големите научници, тоа е секојдневна појава во канцелариите, уметничките ателјеа и на социјалните мрежи. Но, што е тоа во човечката природа што нè тера туѓата визија да ја прогласиме за своја?
Психологија на празнината: Зошто го прават тоа?
Од психолошка гледна точка, кражбата на идеи ретко е поврзана со чиста злоба. Најчесто станува збор за длабоки внатрешни механизми:
Синдром на кратенка (економија на труд)
Човечкиот мозок е еволутивно програмиран да штеди енергија. Да се смисли нешто оригинално бара илјадници часови работа, неуспеси и фрустрации. Крадењето идеја е „психолошка кратенка“ – стекнување општествен статус и признание без да се вложи никаков напор.
Криза на идентитет и несигурност
Лицето кое го присвојува туѓото перо најчесто страда од длабоко вкоренето верување дека самиот не е доволно достоен или креативен. Преку кражба, тој ја краде не само идејата, туку и дел од идентитетот на генијот кого тајно му се восхитува.
Криптомнезија (несвесна кражба)
Понекогаш мозокот навистина го заборава изворот на информацијата. Човек верува дека идејата е негова затоа што изворот избледел, но чувството на воодушевување од идејата останало. Сепак, кај хроничните „крадци“, ова ретко е оправдување.
Лекцијата на Тесла: Извор што никогаш не пресушува
Зошто Тесла не жалел? Неговиот мир доаѓал од свеста за сопствениот извор. Оној што краде идеја, украл само плод. Оној што ја создал идејата, го поседува коренот.
Кога крадецот ќе земе една идеја, завршил со неа – тој не знае како се дошло до неа, како се развива, ниту што следи потоа. Вистинскиот творец, од друга страна, не може да остане без идеи затоа што тој самиот е процес, а не само резултат. Тесла разбирал дека кражбата всушност е најголем облик на комплимент, но и признание за интелектуалната немоќ на крадецот.
Универзалната судбина на оригиналноста
Без разлика во кој век живееме, крадци на идеи секогаш ќе постојат. Тие се неизбежната сенка што ја следи секоја светлина. Сепак, историјата ги памети само оние што го држеле факелот, а не оние што се обидувале да се затоплат покрај неговиот пламен кога никој не гледал.
Затоа, ако некогаш ви украдат идеја, сетете се на мирот на Тесла. Тие ја имаат мапата, но вие сте тие што знаете каде води патот. Тие имаат пенкало, но вие сте тие што знаат да пишуваат.
