понеделник, 9 февруари 2026

Шокантна вистина за готвењето: Како начинот на подготовка на храна може да го зголеми ризикот од рак

Исхраната е важна, но начинот на кој ја подготвувате храната е подеднакво важен за превенција од рак. Постојано слушаме совети за здрава исхрана – повеќе намирници богати со хранливи материи, повеќе растителни оброци, а помалку црвено месо и ултра-преработена храна полна со шеќер.

Фото: Ансплеш

Објавено на

часот

Сподели

Шарената чинија и популарните диети како медитеранската се базирани на децении истражувања што ги поврзуваат со подобро здравје на срцето и намален ризик од рак.

Но, она што го јадете е само дел од приказната, особено кога станува збор за превенција од рак. Начинот на кој ја подготвувате храната е подеднакво важен.

Некои методи на готвење создаваат штетни супстанции

„Начинот на подготовка може да го промени хемискиот состав на храната“, истакнува д-р Шикха Џејн, онколог и хематолог, професор на Универзитетот Илиноис – Центар за рак.

„Некои методи на готвење создаваат штетни супстанции, додека други подобро ги зачувуваат хранливите материи и можат да ги намалат воспалителните процеси.“

Д-р Џејн забележува дека станува збор за секојдневни навики – повеќето од нас имаат „свој“ начин на подготовка на храна до кој се држиме секој ден.

„Малите разлики во готвењето можат значително да влијаат врз здравјето, вклучувајќи го и ризикот од рак“, објаснува таа.

Д-р Андре Гој од Центарот за рак „Хакенсак Меридијан Џон Турер“ се согласува: „Со избирање на побезбедни техники за подготовка, полесно можете да ја зачувате хранливата вредност на вашата храна, а воедно да ја намалите изложеноста на штетни нуспроизводи.“

Кои методи на готвење треба да се ограничат

Онколозите предупредуваат дека некои техники на подготовка на храната можат да создадат штетни супстанции кои долгорочно го зголемуваат ризикот од болести. Ова особено важи за:

Пржење на високи температури – кога храната се пржи на многу висока температура, може да се формираат канцерогени супстанции како акриламид и хетероциклични амини.

Печење на скара или печење директно над пламен – месото и рибата можат да развијат штетни соединенија ако се формира црна, изгорена кора.

Печење или готвење предолго – продолженото изложување на високи температури може да ги уништи хранливите материи и да ги зголеми воспалителните процеси во телото.

Кои техники се подобри?

Стручњаците препорачуваат побезбедни методи кои ги зачувуваат нутритивните вредности на храната:

  • Готвење на пареа – ги задржува витамините и минералите и не создава штетни соединенија.
  • Нежно динстање или печење во рерна на пониски температури – храната останува сочна и хранлива.
  • Кратко пржење со мешање (stir-fry) на умерена температура – брзо и ефикасно, особено за зеленчук, без создавање опасни нуспроизводи.

Мали трикови за поздраво готвење

Користете маслиново или масло од авокадо наместо рафинирано растително масло при пржење.

Избегнувајте директен контакт на храната со пламен или изгорени делови од скарата.

Зеленчукот и месото маринирајте ги во растителни зачини и цитрусни овошја – тоа може да го намали формирањето на штетни соединенија.

Онколозите нагласуваат дека малите промени во секојдневната подготовка на храната можат да имаат големо влијание врз здравјето на долг рок. Комбинацијата од исхрана богата со хранливи материи и внимателно готвење е најдобрата превенција од многу болести, вклучително и рак.

ТОП ВЕСТИ

ПОСЛЕДНИ ВЕСТИ