Сепак, наместо очекуваниот наплив на енергија, многу луѓе тогаш го чувствуваат спротивното – замор, раздразливост, губење на концентрација и необјасниво чувство на исцрпеност.
Овој феномен не е само субјективен впечаток. Со децении, лекарите го поврзуваат со комбинација од биолошки и психолошки фактори што се јавуваат токму на крајот од зимата. Во медицинската литература, најчесто се опишува како продолжен ефект на сезонска депресија или таканаречен „пролетен замор“.
Зимата ја менува хемијата на мозокот
Најважната причина лежи во светлината. Во текот на зимските месеци, деновите се пократки, а недостатокот на природна светлина директно влијае на хемиските процеси во мозокот.
Кога изложеноста на сончева светлина е мала, доаѓа до пад на серотонинот – невротрансмитер кој го регулира расположението, мотивацијата и чувството на задоволство. Во исто време, нивото на мелатонин, хормон кој го контролира спиењето и нè прави поспани, се зголемува, според научниците.
Оваа промена влијае на внатрешниот биолошки часовник, или циркадијален ритам. Резултатот е чувство на летаргија, недостаток на енергија и потреба за подолг сон.
Затоа многу луѓе доживуваат состојба позната како сезонско афективно растројство, форма на депресија која е директно поврзана со промената на годишните времиња, во текот на зимата.
Зошто крајот на зимата е особено тежок
Иако симптомите често се појавуваат на есен, експертите забележуваат дека кај голем број луѓе, врвот се јавува во февруари и март.
Причината е едноставна. Организмот со месеци е изложен на недостаток на светлина, физичка активност и витамин Д, па затоа се создава еден вид „биолошки долг“. Кога времето почнува да се подобрува, организмот сè уште не е прилагоден на промените.
Со други зборови, природата влегува во нова фаза, но нашиот организам сè уште функционира според зимски режим.
Постои и феноменот „пролетен замор“
Во европската медицина, ова чувство дури има и посебно име – пролетна летаргија. Тоа е состојба на привремен замор и ментална исцрпеност што се јавува токму на преминот од зима во пролет.
Организмот тогаш поминува низ низа адаптации. Хормоните, крвниот притисок и метаболизмот почнуваат да се прилагодуваат на подолгите денови и повисоките температури. Овој процес може да предизвика чувство на исцрпеност сè додека организмот не се стабилизира.
Сонцето не го подобрува расположението веднаш
Уште една причина поради која луѓето се збунуваат е фактот што убавото време не носи моментално подобрување на расположението.
На мозокот му е потребно време за повторно да ја воспостави рамнотежата помеѓу серотонинот и мелатонинот. Дури по неколку недели подолги, посветли денови, нивото на серотонин почнува да расте, што многу луѓе го забележуваат како ненадејно враќање на енергијата и доброто расположение.
Затоа првиот вистински топол пролетен ден честопати се чувствува речиси еуфорично – бидејќи тогаш хемијата во мозокот конечно се враќа во рамнотежа.
