Според Институтот, во првото, основно сценарио, се претпоставува дека шокот од геополитичките случувања во светот е делумно вграден во постоечките цени на пазарот и дека нема натамошна ескалација.
„Цените на енергенсите краткорочно растат, со пик до крајот на вториот квартал од 2026 година, по што се стабилизираат и постепено опаѓаат во текот на 2027 година. Преносот кон останатите цени е ограничен и постепен, без значајни секундарни ефекти. Просечната инфлација за 2026 година во овој случај е проектирана на 3.5 отсто“, проценуваат од Фајнанс тинк.
Во неповолното сценарио, шокот е посилен, со побрзо зголемување на цените на енергенсите во третото тромесечие на 2026 година.
„Преносот кон другите цени е поизразен, вклучувајќи индиректни и секундарни ефекти, а враќањето кон пониски стапки се одвива побавно. Просечната инфлација за 2026 година би изнесувала 6.1 отсто“, велат од Фајнанс тинк.
Во третото, екстремно сценарио, шокот е силен и е поврзан доколку војната во Иран продолжи, со што ќе има трајни нарушувања во снабдувањето. Цените на енергенсите ќе го достигнат врвот кон крајот на 2026 година и ќе останат релативно високи подолго време, со пошироко и поинтензивено влијание во економијата.
Според ова сценарио, просечната инфлација во овој случај би изнесувала 8.2 отсто во 2026 година.
„Резултатите за Македонија покажуваат дека инфлацијата ќе се зголеми во сите сценарија, но со значајни разлики во динамиката. Во основното сценарио, растот на инфлацијата е умерен и краткотраен, со пик во средината на 2026 година, по што следи постепена нормализација. Во неповолното сценарио, пикот е повисок и се поместува кон втората половина на 2026 година, а враќањето кон пониски стапки е побавно. Во екстремното сценарио, инфлацијата достигнува највисоко ниво кон крајот на 2026 година и се задржува повисока и во текот на 2027 година“, покажува анализата на Фајнанс тинк.
Според нив времетраењето на геостратегиските случувања е пресудно за движењето на инфлацијата.
„Доколку цените на енергенсите релативно брзо се стабилизираат, инфлаторниот притисок ќе остане ограничен. Но, ако шокот се задржи, тогаш преку трошоците за производство, транспорт и увоз, ќе се создаде поширок и подолготраен ценовен притисок. Иако ризиците од повисока инфлација се реални, резултатите упатуваат дека најверојатниот исход е релативно умерен инфлаторен бран, а не повторување на ценовниот шок од 2022 година“, се наведува во заклучокот на Фајнанс тинк.
